Historyczny Zadar część I

Posted on 3 maja, 2014 by Dawid

Stare miasto w Zadarze to jeden z najbardziej znanych, historycznych kompleksów w Chorwacji. Zwiedzenie go jest zadaniem łatwym i trudnym zarazem. Łatwym, bo obszar jest relatywnie niewielki. Trudnym, bo nagromadzenie zabytków na półwyspie, który jest celem podróży jest imponujący. Z punktu widzenia historycznego najlepszym miejscem do rozpoczęcia eksploracji tego obszaru jest Porta Terraferma, prowadząca na stare miasto, a zbudowana w 1543 roku przez weneckiego architekta Michele’a Sanmicheliego. W centrum bramy znajduje się lew świętego Marka. Obecnie wiedzie przez nią główna droga wiodąca na stare miasto. Kierowcy są jednak dość wyrozumiali i przyzwyczajeni do tego, że turyści stoją na środku jezdni i robią zdjęcia zabytkowi. Po przejściu przez bramę, po kilkuset metrach, wchodzimy na Plac Pięciu Studni. Historia tego miejsca sięga XVI wieku. Wówczas miasto było oblegane przez Turków. Do Zadaru ściągnięto weneckich inżynierów, którzy wspomogli oblężonych, budując pięć studni i zapewniając tym samym dostęp do słodkiej wody. Obecnie jest to jeden z rzadziej odwiedzanych, a jednocześnie dość zacisznych, w porównaniu z innymi miejscami na starym mieście, zabytków Zadaru. Zaczynamy zagłębiać się w stare miasto. Pierwszym obiektem, na który napotykamy jest kościół pod wezwaniem św. Szymona. Obok świątyni znajduje się cichy plac, gdzie można za kilka kun wypić kawę i podziwiać historyczną architekturę Zadaru. Kościół św. Symeona (Sveti Šime) został zbudowany jako trójnawowa Bazylika. Następnie przebudowano ją w stylu gotyckim. Kościół po raz pierwszy wspomniano w 1190 roku. Obecny kształt uzyskał jednak dopiero w XVII wieku. Patrząc na świątynię wzrok przykuwa jego zbudowana w 1632 roku fasada oraz wieża, którą ukończono w roku 1707. Św. Symeon ma swoje święto w Zadarze (przypada ono na 8 października) i wówczas świątynia jest centralnym miejscem obchodów. W kościele znajduje się sarkofag z relikwiami świętego, który adoruje się w tym dniu. Wykonany jest ze srebra i pochodzi z 1377 roku. Powstał w Mediolanie i robi duże wrażenie. Według legendy w 1203 roku statek, który przewoził ciało świętego Symeona do Wenecji spotkał sztorm. Okręt zawinął do Zadaru a kupiec, który był jego właścicielem, obawiając się, że mieszkańcy zabiorą mu relikwie głosił, że sarkofag zawiera ciało jego brata. Święty Symeon miał jednak osobiście ukazać się w mieście i wyrazić życzenie, że chce spocząć właśnie w Zadarze. Po opuszczeniu kościoła (a że często odbywają się w nim śluby, nie jest łatwo go zwiedzić) ruszamy dalej i dochodzimy do monumentu znanego jako gradska straža, czyli miejska wieża strażnicza. Zbudowana przez weneckich architektów w stylu renesansowym. Obecnie znajduje się tutaj Muzeum Etnograficzne, które jest częścią Muzeum Narodowego. Obiekt leży przy jednym z najważniejszych placów na starym mieście – Narodni trg. Idąc dalej dochodzi się do kościoła i klasztoru pod wezwaniem świętej Maryi. Tutaj wchodzimy na rzymskie forum. Crkva sv. Marije została zbudowana w roku 1066 i jest jedną z najstarszych w Chorwacji. Miał to być klasztor dla szlachetnie urodzonych kobiet, którym zajmowały się benedyktynki. Całkowicie przebudowano go w XVI wieku, stąd widoczne są w jego architekturze wpływy renesansu. Wewnątrz obejrzeć można barokowe wnętrze i pozostałości romańskich fresków. Do kościoła przylegają budynki klasztorne, gdzie znajdują się ogromne zbiory sztuki religijnej oraz piękny ogród. Niestety dostęp do ogrodu jest zamknięty i tylko siostry klauzurowe mają do niego wstęp. Turysta może podziwiać go z okien muzeum. Idąc dalej docieramy do Muzeum Archeologicznego, które zajmuje jedną stronę rzymskiego forum. Arheološki Muzej Zadar to jedno z ciekawszych i nowocześniejszych muzeów w tej części świata. Muzeum dokumentuje historię miasta i całego regionu. Obejrzeć tutaj można najważniejsze zabytki z czasów rzymskich i bizantyjskich. Jest ono bardzo nowoczesne. Jeśli mamy telefon z dostępem do internetu wi-fi, to możemy za darmo korzystać z przewodnika audio. Wystarczy połączyć się ze stroną muzeum i można usłyszeć opis każdego zabytku, który tutaj się znajduje. Pierwsze muzeum w Zadarze ustanowiono już w roku 1830. Obecny budynek został zbudowany kilka lat temu. Niedaleko muzeum znajduje się kościół świętego Chrozona (Crkva sv. Krševana). Święty Chryzogon żył na przełomie III/IV wieku. Był chrześcijaninem, najprawdopodobniej biskupem Akwilei. Przez kilka lat był więziony w Akwilei, gdzie pełnił posługę kapłańską wśród więzionych współwyznawców, w tym czasie także pisywał do chrześcijan, w szczególności uznaje się go za przewodnika duchowego św. Anastazji. Dnia 24 listopada roku 303, na rozkaz Dioklecjana, Chryzogon został ścięty i wrzucony do morza. Po dwóch dniach jego głowa wypłynęła na brzeg i została z czcią pochowana przez chrześcijan. Jest on patronem Zadaru. We wspomnianej na początku wpisu bramie miejskiej znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca świętego. Kościół został konsekrowany w roku 1175. W kościele pochowano między innymi Elżbietę Bośniaczkę – żonę Ludwika Węgierskiego, królową Polski. Idziemy dalej i dochodzimy do najbardziej znanej świątyni w Zadarze – kościoła św. Donata. Crkva sv. Donata ma kształt rotundy, a poświęcono ją żyjącemu w VIII wieku, patronowi miasta – Donatowi. Wzniesiona została w IX wieku w stylu wczesnoromańskim (w niektórych źródłach określany jest on także jako przedromański albo bizantyjski) z inicjatywy biskupa Zadaru Donata (Donatusa), ogłoszonego później świętym. Kościół stanął w północno-wschodniej części dawnego rzymskiego forum. Okrągła świątynia, największa z tego okresu w Chorwacji, ma nietypowy cylindryczny kształt, z trzema wąskimi i wysokimi apsydami od wschodniej strony. Do budowy użyto fragmentów wcześniejszych rzymskich konstrukcji (dobrze widoczne są one wewnątrz i w murach zewnętrznych), a w całości przeniesiono do środka dwie antyczne kolumny. We wnętrzu, wysokim na 27 i szerokim na 22 metry, znajduje się piętro z galerią, do której prowadzą kręcone schody. Pomyślany początkowo jako obiekt wolno stojący, stał się częścią kompleksu biskupiego. Kościół pierwotnie nosił imię Świętej Trójcy (Crkva sv. Trojstva), lecz w XV wieku przemianowano go na kościół św. Donata. Sam budowniczy został w nim pochowany po swojej śmierci, jednak po wkroczeniu wojsk francuskich do Dalmacji w 1809 roku przeniesiono jego sarkofag do sąsiedniej katedry. Kościół został zbombardowany w czasie II wojny światowej, zniszczone zostało wówczas baptysterium pomiędzy nim a katedrą (po wojnie zrekonstruowano tylko jego fundamenty). Świątynia nie posiada obecnie żadnego wyposażenia i od dawna nie pełni już funkcji religijnych. Od 1893 do 1954 mieściło się w nim Muzeum Archeologiczne. Obecnie, ze względu na świetną akustykę, często odbywają się w nim koncerty muzyki poważnej, znane jako Glazbene večeri u sv. Donatu („Muzyczne wieczory u św. Donata”).

Zbliża się wieczór, a do obejrzenia zostało jeszcze bardzo wiele na starym mieście… pora wracać do hotelu, odpocząć, zebrać siły, aby jutro dokończyć eksplorację starego Zadaru… Więcej o Zadarze przeczytacie w moim przewodniku po Chorwacji dostępnym w naszej Księgarni Globtrotera, o TUTAJ.