Obiad niedaleko placu Sofijskiego i wracam do zwiedzania. Sam plac to jedno z najstarszych miejsc w Kijowie, bo funkcjonował już za czasów Rusi Kijowskiej. Był on wówczas określany jako „pole poza miastem”. Przy nim zbudowano w roku 1036 monaster Sofijski i od niego urobiono nową nazwę. W roku 1888 na placu zbudowano sporej wielkości pomnik Bohdana Chmielnickiego i od tamtej pory jest on nazywany często „placem Chmielnickiego”. Staję pod pomnikiem i staram się dostrzec zamysły artysty. Hetman kozacki wskazuje buławą na Moskwę. Wyobrażono go na koniu, który stoi na szczycie kurhanu. Odsłonięcie pomnika było kulminacyjnym elementem obchodów 900-lecia chrztu Rusi. Pomnik miał pierwotnie dominować nad placem i stać na cokole. Niestety zbiórka publiczna na jego budowę przyniosła kilkakrotnie mniej środków, niż przewidywano i zamiast cokołu usypano kurhan. Obecnie nad placem dominuje Sofia Kijowska — jeden z najpiękniejszych zespołów klasztornych na Ukrainie. Wchodzę od ulicy Włodzimierskiej przez imponującą bramę. Kupuję bilet, który upoważnia także do wspięcia się na dzwonnicę i ruszam zwiedzać. Kompleks został wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO. Tradycja mówi, że zbudowano go w miejscu, w którym księżna Olga wzniosła monastyr, po tym jak wróciła z pielgrzymki do Konstantynopola w roku 955. Obecną świątynię miał ufundować Jarosław Mądry w roku 1017, po tym jak pokonał wojska Pieczyngów. Trudno powiedzieć, kiedy ukończono budowę. Pewnym jest, że w roku 1018 musiała już istnieć tutaj jakaś pokaźna świątynia, gdyż przed jej bramami miał Świętopełk witać wojska Bolesława Chrobrego. Kompleks zawsze odgrywał istotną rolę nie tylko religijną, ale także polityczną i edukacyjną. Tutaj znajdowała się pierwsza w historii Rusi Kijowskiej biblioteka. Centralnym punktem świątyni jest Sobór Sofijski. Zbudowano go do połowy XI wieku. Jest on uważany za modelowy przykład budowli sakralnej Rusi Kijowskiej. Nazwa pochodzi o kościoła Hagia Sophia w Konstantynopolu. Sobór wieńczy aż 19 kopuł. Liczba ta imponuje, ale warto podkreślić, że do XVIII wieku kopuł było aż 25 (częściowo budowla się zawaliła, a gdy ją odrestaurowywano, zmieniono plan świątyni). Po wejściu do środka w oczy rzucają się mozaiki, zwłaszcza Chrystusa Pantokratora i Ojców Kościoła. Najstarsze pochodzą z XI wieku. Oprócz scen religijnych przedstawiono tu także (co jest unikatem na skalę światową) sceny prezentujące istotne wydarzenia polityczne, np. ceremonialną procesję Jarosława Mądrego czy też wizytę księżnej kijowskiej Olgii w Konstantynopolu na dworze cesarza Konstantyna Porfirogenety. Spacerując po cerkwi, natrafiam w końcu na imponujący sarkofag, w którym złożono ciało Jarosława Mądrego. Jest to jedyny zachowany grobowiec książąt kijowskich. Źródła pisane wskazują, że swoje sarkofagi mieli tutaj Wsiewołod, Rościsław i Włodzimierz Monomach. Ten, który mam szczęście oglądać, pochodzi z VII wieku. Obejrzawszy cerkiew, ruszam na dzwonnicę. Rozpościera się stąd piękny widok na miasto — można zrobić kilka zdjęć. Po obfotografowaniu okolicy jeszcze krótki spacer po kompleksie monastyru. Zwiedzam cele mnichów, tzw. Małą Sofię, dom metropolity i zamurowaną bramę Zabrowskiego. Czytaj więcej

Pobudka bardzo wcześnie rano. Wychodzę z hotelu po 7.00 i w miejscowej jadłodajni zaopatruję się w śniadanie. Czasu mam bardzo mało, a atrakcji w ukraińskiej stolicy jest co nie miara. Kijów miał bardzo burzliwą historię nie tylko polityczną, ale także (a może przede wszystkim) urbanistyczną. Pierwsze kroki kieruję ku starówce, która jest nazywana Górnym Miastem. Tutaj narodził się Kijów i tutaj znajdują się jego najważniejsze zabytki. Wysiadam z metra nieopodal Placu Michałowskiego i moim oczom ukazuje się nie najładniejszy pomnik księżnej Olgi. Historia tego pomnika, podobnie jak historia Ukrainy w XX wieku, jest pełna kontrowersji. Zbudowano go w roku 1911 według projektu Iwana Kawaleridzego. Stał się jednak niemal od razu obiektem kpin i powszechnej krytyki. Twórca bronił się, że pomnik, który wzniesiono to tylko „model z gipsu” i ostateczna wersja będzie ładniejsza. Niestety artysta nie bardzo potrafił wyjaśnić, dlaczego z pompą odsłonięto „model”, a nie pomnik i w 1920 roku został rozebrany. Odbudowano go w roku 1996 z marmuru według pierwotnego projektu. Dziś, podobnie jak w przeszłości, trudno uznać go za wybitne dzieło sztuki. Może jednak jest w tym coś więcej niż tylko dzieło nieudolnego artysty. Jeśli spojrzeć na postać Olgi, która wyrżnęła niemal co do nogi plemię Drewlan, a zaraz potem przyjęła chrzest i została świętą, to artystyczne oszpecenie pomnika może nie jest całkiem nie na miejscu. Po lewej stronie Olgi widzę postać św. Andrzeja Apostoła, który miał jako pierwszy odbyć misję chrystianizacyjną na Ruś. Po prawej stronie Olgi wyrzeźbiono w marmurze postacie Cyryla i Metodego — apostołów Słowiańszczyzny.

Od pomnika kieruję się ku monasterowi św. Michała Archanioła. Napotykam Pomnik Ofiar Wielkiego Głodu. Nie rzuca się on szczególnie w oczy — jest jakby przytłoczony przez sowiecki plac. Odsłonięto go w 1993 roku i mimo że niewielki, to bardzo przemawia do wyobraźni. Czytaj więcej